Sau buổi lễ niệm Phật hôm 17/11 Âm lịch tại chùa Kỳ Viên vừa rồi, về nhà xem và nghe lại băng đĩa của Thầy giảng, tôi mới hiểu hơn về pháp tu NIỆM PHẬT có nhiều phương pháp chứ không phải một như trước đây mình nghĩ. Theo như lời Thầy giảng niệm Phật cầu vãng sanh có nhiều cách khác nhau mà xưa nay chư Tổ, Phật tử vẫn thường áp dụng. Tức là khi có đủ điều kiện, cũng như thuận duyên rồi, chúng ta cần phải tiến hành pháp tu mà mình đã chọn, hoặc có thể chọn một trong số các phương pháp sau:

Thứ nhất là chuyên tâm niệm Phật, một lòng nghĩ đến danh tự của Ngài, còn gọi là “Trì danh niệm Phật”. Mỗi ngày từ khi thức dậy cho đến lúc đi ngủ, hành giả phải niệm luôn, không cho gián đoạn. Khi đi, đứng, nằm, ngồi,... chớ để quên niệm Phật. Ngoài ra, muốn có hiệu quả hơn, hành giả cần phải xem phương pháp “Kinh hành niệm Phật”, tức là vừa đi vừa niệm Phật. Khi niệm xong, hành giả cần hồi hướng cầu sanh về An Dưỡng quốc.

Thứ đến là niệm sáu chữ “Nam Mô A Di Đà Phật”. Trước khi niệm, hành giả cần phải quán sát, suy nghiệm về câu niệm này: ta từ đâu mà đến, đến rồi sẽ đi về đâu? Ta đang niệm, nghĩ về ai, đức Phật nào v.v...? Nhờ sự chuyên tâm chú ý tham khảo câu niệm Phật như thế mà sóng vọng tưởng, lửa phiền não dần dần chìm lặng, tâm hiện bày, hành giả có được sự “Nhất tâm bất loạn”, đến khi lâm chung, nhất định sẽ được sanh về cảnh giới của chư Phật. Phương pháp niệm Phật này giống như pháp tham cứu câu “Thoại đầu” bên Thiền tông, hay gọi là Tổ sư thiền của Hòa thượng Duy Lực trước đây. Cách này gọi là “tham cứu niệm Phật”.

Ba là “Quán tượng niệm Phật”, tức là hành giả vừa niệm, vừa quan sát hình tượng của đức Phật A Di Đà. Hành giả ngồi trước tượng Phật, chú tâm chiêm ngưỡng, quan sát các tướng tốt, rồi nghĩ đến các đức tánh của đức Phật. Như khi chiêm ngưỡng đôi mắt của Ngài thì liên tưởng tới trí huệ; khi chiêm ngưỡng nụ cười hiền hòa thì liên tưởng đến đức tánh từ bi, hỷ xả... của Ngài. Nhờ quán trí huệ của đức Phật mà tánh Si của hành giả phai dần; nhờ quán Từ bi mà tánh Sân giảm bớt.., hay nói cách khác: nếu quán thêm một đức tánh tốt của đức Phật, thì một tánh xấu của hành giả được bớt đi. Nhờ sự chú tâm quán các tướng tốt trên hình tượng của đức Phật mà các đức tánh như từ bi, hỷ xả, lợi tha... được huân tập, thấm nhuần vào tâm. Lâu ngày, tâm hành giả sẽ thanh tịnh giống tâm Phật, được tự tại, an lạc ngay trong cõi đời ngũ trược này...

Bốn là “Quán tưởng niệm Phật”: khi ngồi yên một chỗ, mặc dù không có hình, tượng Phật trước mặt, thế nhưng hành giả cũng quán tưởng như có đức Phật A Di Đà cao lớn, đứng trên hoa sen, phóng hào quang bao phủ cả thân mình. Cứ như thế, khi đi, đứng, nằm, ngồi..., hành giả cũng không dừng nghĩ, cho đến khi nào nhắm hay mở mắt cũng đều thấy Phật, tức là pháp quán đã thuần thục. Khi lâm chung, hành giả nhất định sẽ được vãng sanh.

Kinh Quán Phật Tam Muội có đề cập đến vấn đề này như sau: Đức Phật vì phụ vương mà nói pháp “Quán tưởng bạch hào,....”. Quán tưởng bạch hào, nghĩa là quán tưởng lông trắng có hào quang sáng chiếu giữa hai chân mày của đức Phật như trăng thu tròn đầy, trong suốt như ngọc lưu ly. Đây cũng là một trong những phương pháp Quán tưởng niệm Phật có hiệu quả.

Năm là “Thật tướng niệm Phật”: là khi niệm Phật đạt đến bản thể của Chơn tâm. Tâm không sanh diệt, không khứ lai..., gọi là “Thật tướng niệm Phật”.

Trong năm pháp trên, bốn pháp trước thuộc về sự (có niệm có tu), còn pháp thứ năm thuộc về lý (không niệm không tu, không năng - sở, cao siêu hơn cả). Niệm Phật đến chỗ này mới gọi là rốt ráo. Hành giả phải nhớ rằng Sự, Lý phải gắn liền với nhau. Trước hết phải tu bốn pháp niệm trên đến khi thuần thục, không còn năng - sở, bỉ - thử (kinh Di Đà gọi là “Nhất tâm bất loạn”, Kinh Tứ Thập Nhị Chương thì cho rằng “Niệm đến chỗ vô niệm”) rồi thì mới tiến hành phương pháp thứ năm. Tuy nhiên, thông thường xưa nay người tu Tịnh Độ vẫn thường lựa pháp môn Trì danh niệm Phật để tu. Vì đây là pháp môn dễ tu, hành giả ở trình độ nào, chỗ nào hay lúc nào... cũng đều có thể tu được. Vì vậy, mong sao Phật tử chúng ta, ai cũng sớm tìm ra phương pháp tu tập cho chính mình để đem lại niềm an lạc, giải thoát thật sự trong mỗi Đạo tràng mà mình tham dự; trong mỗi phút giây mà mình chuyên tâm niệm Phật!