Trong kho tàng văn hóa dân gian của Việt Nam có rất nhiều câu chuyện nói về người mẹ: sữa của mẹ được ví như nước trong nguồn, miên man bất tận, lòng mẹ bao la như biển cả. Người con mất mẹ là nhận chịu thiệt thòi to lớn, bất hạnh. Tất cả người già, người trẻ mà mẹ khuất núi cũng là trẻ mồ côi!

Gương hiếu thảo của người con chí hiếu đối với mẹ bao giờ cũng rạng ngời, cao quý. Ca dao về mẹ, ta được nghe từ thuở nằm nôi, từng thế hệ tiếp nối hình ảnh người mẹ vẫn luôn đậm nét trong lòng mọi người. Câu ca dao nào nói về mẹ cũng hay, cũng đẹp khiến cho người con xa mẹ phải rưng rưng dòng lệ.

Mùa Vu Lan đã đến, mùa báo hiếu của tất cả, chúng ta hãy cùng nhau nương ca dao về mẹ - để tôn vinh chín chữ cù lao thắm thiết, khi người con báo hiếu, dù rằng cuộc sống giàu sang hay nghèo hèn, vẫn lo từng miếng ăn, giấc ngủ cho mẹ đầy đủ:

“Đói lòng ăn hột chà là,

Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng”.

Mẹ già yếu vì đã trải qua những tháng ngày tần tảo, lận đận một nắng hai sương, lo cho chồng, cho con đầy đủ:

“Con cò lặn lội bờ sông,

Kiếm gạo nuôi chồng, kiếm cá nuôi con”.

Có người con nào mà quên nỗi khổ đau nhọc nhằn của người mẹ như thân cò gầy yếu, lại vất vả nhiều hơn khi:

“Con cò lặn lội bờ sông,

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non.”

Rồi người con nào lại không nhớ đến sự chăm nom che chở của mẹ đối với mình thời thơ ấu:

“Đau lòng nhớ mẹ thuở xưa,

Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương”.

Là để mớm cơm cho những đứa con của mẹ còn măng sữa. Lớn khôn, người con đã ý thức được rằng không có tình thương nào bằng tình thương của mẹ và tình thương của mẹ cao quý, ngọt ngào thay! Được che chở bởi vòng tay của mẹ là sự an toàn và đầy tin tưởng.

“Mẹ già như chuối ba hương,

Như xôi nếp một như đường mía lau.”

Đành rằng, người cha đầy công dưỡng dục, nhưng tình thương của mẹ gần gũi hơn! Mẹ chăm sóc những điều thông thường, nhỏ nhặt và tha thứ cho con những lỗi lầm . Bởi vậy, người ta đã nghĩ về hai trường hợp mồ côi:

“Mồ côi cha ăn cơm với cá,

Mồ côi mẹ lót lá nằm đường”.

Mỗi lúc con đi xa là con nhớ mẹ nhiều hơn:

“Chiều chiều ra đứng ngõ sau,

Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều”.

Gương Nhị thập tứ hiếu có trường hợp thật cảm động: Người mẹ già cần một thứ sữa hươu để chữa bệnh, không biết cách nào để kiếm sữa hưu, người con đã mang lớp hưu vào người, ngày ngày lặn lội trong rừng sâu để gần gũi với hưu mẹ, vắt sữa mang về chữa bệnh cho mẹ...

“Chiều chiều mang lốt dạo sơn

Tìm hươu kiếm sữa, đền ơn mẹ hiền”.

Khi được sinh ra và lớn lên cho dù ở bất cứ tuổi nào, trình độ nào, người con hãy nhớ lấy:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Một lòng thờ mẹ kính cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”.

Khi cha mẹ đã già thì:

“Nhớ ơn dưỡng dục sinh thành,

Sớm trông tối viếng mới đành dạ con”.

Và khi mẹ khuất núi, người con hiếu thờ phụng cho mẹ được tôn trọng, chu đáo ngang với chỗ thờ vua và cha:

“Anh về lập miếu thờ vua,

Lập lăng thờ Mẹ lập chùa thờ Cha”.

Người mẹ mất đi là đại nạn cho con. Mỗi khi hương khói cho mẹ, người con có hiếu lại thấy nỗi lòng quằn quại tiếc thương!

Mùa Vu Lan PL. 2553