Đến ngày Đại lễ Thành Đạo của Đức Phật Thích ca Mâu Ni, PL 2632, tôi góp phần vào vườn hoa Tâm Thị bài viết: Chánh Mạng Trong Đạo Phật.

Chánh mạng là một đức tu trong đạo Phật. Chữ tu mà đạo Phật muốn trình bày thực tế vào nếp sống con người, nó trùm khắp mọi giá trị cao đẹp của Chân - Thiện - Mỹ, tiếp nhận, chăm sóc mọi thông điệp Từ bi, hỷ xả của đức Phật đã trang trải cho chúng sanh, xây dựng con người thành đạt mọi lãnh vực của cuộc sống có ý nghĩa của một kiếp làm người. Nó như những hoa thơm trái ngọt, ngát hương cho đời. Cho nên, người đời thường ví von: “Tu là cội phúc”. Do những giá trị cao đẹp như vậy, nên đức Phật khuyên dạy người con Phật: “Đương cần tinh tấn, như cứu đầu nhiên, đãn niệm vô thường, thận vật phóng dật”. (Phải siêng năng tu học, như cứu đầu mình đang bị lửa cháy. Nên luôn luôn nghĩ đến sự vô thường, chớ có lơ là việc tu học, cẩn thận đừng ham ngủ nghỉ). Đây là huấn thị của Bậc xuất trần mà mỗi buổi chiều, gần kết thúc thời công phu, hay thời Tịnh độ chư Tăng Ni thường đọc tụng để nhắc nhở chính mình.

Đã phát nguyện sống chánh mạng, đức Phật khuyên dạy người xuất gia: “Các thầy Tỳ kheo, sau khi Như Lai diệt độ, các thầy phải trân trọng tôn kính giới luật. Các thầy tôn kính giới luật là tôn kính đức Thầy cao cả của mình. Các thầy không được coi bói tướng, coi thiên văn, đoán thời tiết, tính lịch số. Những điều ấy không thích hợp với các thầy” (Trích kinh Di Giáo).

Thực tế, nếp sống con người không ai bảo đãm mình sẽ toàn mỹ, toàn thiện, toàn chơn: “Nhơn vô thập toàn”. Muốn được vậy, chúng ta phải tôi luyện qua bao lớp trường giáo dục chân chính với các nhà đạo đức, các tôn giáo gương mẫu. Nếu không được rèn đạo đức giáo dục, con người sẽ là tác nhân nguy hiểm cuộc đời, và cuộc đời sẽ là nạn nhân của lớp người nầy. Cho nên, chánh mạng là toa thuốc trị liệu hữu hiệu mọi bệnh trạng ẩn tàng trong mỗi con người, trong mỗi chúng sanh.

Chánh mạng là lối sống trong lành, không bị ngũ dục (sắc, thinh, hương, vị, xúc) chi phối, lôi kéo. Sống với chánh mạng là sống trong môi trường trong lành được chăm sóc qua lời dạy của đức Phật, được xây dựng trên nền tảng Từ bi của Ngài, cơ bản là giới luật.

Giáo lý nhà Phật đề cập và trình bày về lợi ích, an lạc và nhiếp hóa quần sanh đối với người có giới, giữ giới thanh tịnh. Vì giới luật là mạch sống của Phật Pháp. Giới luật còn là Phật pháp còn, lòng Từ được trang trải đến muôn loài. Tất cả các pháp lành đều do giới luật nảy sinh, phát triển, nuôi huệ mạng người tu, là tàng cây che mát mọi người. Người có giới luật, giữ giới luật là người mãi sẽ “Thường trú chơn tâm, tánh tịnh minh thể” (Chơn tâm luôn luôn thường trú, Thể và Tánh nó mãi sáng ngời) (Kinh Lăng Nghiêm). Đây là gia bảo của Phật Pháp, của vạn loại chúng sanh.

Giới luật được ví như đất (mặt đất), hoa màu tươi tốt, từ đây mà phát sinh nuôi sống muôn vật. Người con Phật giữ giới luật là sống chánh mạng là nuôi sống tâm hồn nhân ái, hiếu kính bậc trưởng thượng, ứng xử tình người lẽ Đạo có nhân cách, có đạo đức, có kiến thức, tỏa hương bậc hiền nhân, nền tảng cho mọi quy ngưỡng, tôn kính đối với mọi người.

Đức Phật Thành đạo, giảng giáo pháp không ngoài hướng dẫn, giáo dục mọi loài hướng đến giải thoát, qua sự phát tâm phụng hành giáo luật, sống chánh mạng.

Những trưởng tử của Như Lai, những người trụ tín Ưu bà tắc, Ưu bà di, không nên quên lời khuyên chí tình của đức Phật: “Phật tử ly ngộ số thiên lý ức niệm ngô giới, tất đắc đạo quả. Tại ngô tả hữu, tuy thường kiến ngô, bất thuận ngô giới, chung bất đắc đạo”. (Đức Phật dạy: Đệ tử của Như Lai sống cách Như Lai mấy ngàn dặm mà lòng nhớ giới luật của Như Lai thì đắc đạo chắc chắn; còn sống bên cạnh Như Lai mà lòng tà mạng, thì không bao giờ đắc đạo (Kinh 42 bài). Chúng ta đã sống cách đức Phật gần 3000 năm, là sự thiếu phước lớn của mỗi chúng ta. Tuy nhiên, chúng ta được duyên lành, còn gặp được giáo pháp của Ngài lưu truyền lại, dặn dò chúng ta: hãy phụng trì giới luật thanh tịnh, là luôn luôn ở gần đức Phật, ở gần Đấng Giác ngộ và sẽ giác ngộ như Ngài.

Thâm hiểu giáo lý của đức Phật mà thiếu chánh mạng, không phụng hành giới luật, không lợi ích gì cho Phật pháp, cho vạn loài sinh linh.

Ngày Đức Thế Tôn Thành Đạo là ngày ánh Từ quang tỏa chiếu, xây dựng lòng người sống chánh mạng, không ngoài sự hoàn thiện nhân cách một kiếp người.

Chúng ta tri ân đức Phật qua cung cách sống chánh mạng trong mọi sinh hoạt, cũng là góp phần làm cho Phật pháp trường tồn với thế gian, là tâm nguyện cúng dường chí kính trong sáng hướng về ngày Thành Đạo của Đức Thích Ca.