Vesak Liên Hiệp Quốc hay ngày Phật Đản Liên Hiệp Quốc (The UNTED NATIONS DAY OF VESAK), hay còn gọi là Lễ Tam Hợp nghĩa là Ngày Đản sinh - Thành Đạo và Niết Bàn của đức Phật. Vesak - Ngày nay, được sử dụng chung một từ trong ngôn ngữ thế giới để đánh dấu ngày đản sinh của Đức Phật. Hôm nay, nói đến Vesak loài người sẽ hiểu ngay đó là ngày sinh một vĩ nhân của nhân loại, vị sáng lập ra đạo Phật, một tôn giáo thức tỉnh trong lịch sử tôn giáo thế giới. Liên Hiệp Quốc tôn vinh và công nhận ngày sinh của đức Phật vào ngày 15 tháng 12 năm 1999, tại phiên họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 54 là một Lễ hội Văn hóa và tôn giáo thế giới đồng nghĩa khẳng định giá trị bền vững mà đạo Phật đã cống hiến cho loài người qua nhiều mặt: “Công nhận ngày trăng tròn vào tháng 5 mỗi năm là ngày thiêng liêng nhất của Phật tử và sẽ được Phật tử cử hành Đại Lễ để kỷ niệm ngày Đản Sinh, Thành Đạo và Nhập Niết Bàn của đức Phật. Xét rằng, việc quốc tế công nhận ngày Đại Lễ cử hành tại trụ sở Trung ương Liên Hiệp Quốc và các văn phòng Liên Hiệp Quốc khác là một cách bày tỏ lòng biết ơn về sự đóng góp của Phật giáo, một trong những tôn giáo lâu đời nhất trên thế giới, trong hai thiên niên kỷ rưỡi vừa qua và vẫn tiếp tục đóng góp về phương diện tâm linh cho nhân loại” (Nghị quyết số 54/115 của LHQ). 

Thật vậy, cách đây 2632 năm sự ra đời của Thái tử Tất Đạt Đa (Siddhartha) tựa như một đóa hoa vô ưu tròn đầy tỏa ngát hương thơm trong một vườn hoa rộng lớn. Một đóa hoa mùi hương của chúng vượt trội giữa các loài hoa bởi sự tinh khiết bất tận, một điểm hội tụ bao sắc màu lung linh trong trần thế. Một con người sinh ra giữa chốn nhân gian lại vượt trên loài người cả phẩm chất thoát tục, đạo đức siêu phàm và trí tuệ tối thượng bạt ngàn. Sự ra đời của Thái Tử Tất Đạt Đa không nằm trong một thể cách phàm tình tựa như con người ra đời bởi dục tính của nghiệp thức và mang một khối phước nghiệp nhiều đời. Sự ra đời của Ngài chính là một hạnh nguyện dấn thân của một bậc Thánh triết, và một trái tim mang khối tình thương bao la rộng lớn đến để cứu độ chúng sanh, đó là một sự Giáng sinh - Thị hiện. Trong Kinh A Hàm có câu: “Một chúng sanh duy nhất, một con người phi thường đã xuất hiện trên thế gian này, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn, vì sự tốt đẹp, vì lợi ích và hạnh phúc cho chư thiên và loài người”. Chỉ bấy nhiêu đó, lịch sử loài người đã ghi dấu một con người khác tục, một bậc siêu phàm như trong kinh Pháp Hoa nói rằng đức Phật ra đời vì một đại sự nhân duyên: “Khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến”.

Theo lịch sử, sự xuất hiện của Thái Tử Tất Đạt Đa là sự báo trước của một sự hòa quyện khát khao trong tâm trí giữa hai con người đầy hiền lương và nhiều phẩm chất cao thượng đó là Vua Tịnh Phạn và Hoàng hậu Ma Gia vương triều dòng họ Thích Ca (Sakya) tại thành Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu) vào năm 624 - BC trong vườn Lâm Tỳ Ni (Lumbini).

Vesak - Trăng tròn tháng tư ẩn hiện giữa cỏi đời ô trược không còn phụ thuộc vào thời gian và không gian, vì thời gian và không gian đều có giới hạn cùng với tâm thức, mà tâm thức thì luôn luôn đổ nát, không thật, nhứt là trong tâm thức vọng khởi. Khi con người còn nhận ra những giá trị ưu việt, Chân-Thiện-Mỹ và khát khao tìm kiếm những hành vi mang lại niềm vui và lợi lạc cho mình và người để đóng góp trong sự truy tìm hạnh phúc thì ngày sinh của đức Phật là bất tận. Như đức Phật đã từng khẳng định, lời nói của ta trước sau như một luôn thiện xảo chân thật: “Sơ thiện, trung thiện và hậu thiện”.

Ngày nay, những người con Phật và cả loài người bằng nhiều cách khác nhau để cúng dường và hòa vui trong niềm vui Khánh Đản đó là dấu hiệu đáng mừng. Sự mừng vui này không phải bằng sự ca tụng và xiển dương cho một tôn giáo là Phật giáo mà chính là ca ngợi cái đẹp và sự thánh thiện, cần phải có trong cuộc đời. Một thế giới văn minh, một con người có hiểu biết chính là những tâm hồn nhạy cảm biết trân quý điều thiện và trau dồi hạnh lành, tôn quý nguồn gốc tâm linh làm nền tảng cho mọi điều hạnh phúc. Do vậy, sự quay lưng hay thờ ơ hoặc có những dấu hiệu tâm lý tiêu cực của một cá nhân nào đó chính là tự mình tiêu hủy lấy mình và tự mình tạo khoảng cách giữa mình và thế giới đang sống với chính mình, và sự tham cầu hạnh phúc của con người không thể xãy ra. Hạnh phúc chân thật không thể tìm kiếm và xây dựng khi con người đánh mất những giá trị tâm linh. Hạnh phúc nếu được hiểu như là những điều tốt đẹp trong cuộc sống thì sự ra đời của đức Phật là một thông điệp hạnh phúc bất tận, vì không có sự hạnh phúc nào lớn hơn bằng sự thoát khỏi những đau khổ, sanh tử là một sự đau khổ lớn nhứt của con người:

“Thiên thượng Thiên hạ

Duy ngã độc tôn

Nhứt thiết thế gian

Sanh lão bệnh tử.”

Dịch là:

Trên trời dưới trời

Chỉ có ta là trên hết

Tất cả trong thế gian

Đều sanh lão bệnh tử.

Hôm nay, chúng ta kỷ niệm ngày sinh của Ngài không chỉ đơn thuần là sự ca ngợi về một con người mà chính là ca ngợi một biểu tượng hạnh phúc thật sự của thế gian, và như thế không ai là không mưu cầu hạnh phúc, và tôn vinh sự thật.