Không! Đản mà có “G” thì thành “Đảng” trong cụm từ Đảng viên mất rồi!

Trên là lời đối thoại ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa của hai mẹ con cô giáo dạy môn văn - Lý Thị Minh Trang của điệu Tâm cách đây gần mười năm tại chùa Kỳ Viên của chúng ta đó.

Cô Trang là giáo viên dạy văn khá nổi tiếng của Trường Nha Trang II và Trung tâm Giáo Dục Thường Xuyên Nha Trang lúc bấy giờ. Cô cũng như gia đình còn là thành viên ngoan đạo của Thiên Chúa Giáo.

Năm đó điệu Tâm vừa học xong lớp 10 và cũng là một trong những học sinh đam mê môn văn nhất trong số các học sinh của cô. Để đáp lại lời mời có thông qua thầy trú trì, cô và con gái đã đến thăm chùa và dùng cơm trưa. Có lẽ điều làm Phật tử Kỳ Viên ngạc nhiên nhất ở họ là cả hai đều ăn chay (gần như là thuần chay). Dĩ nhiên là ăn chay vì sức khỏe, sở thích chứ không phải vì tín ngưỡng nên họ được gia đình chấp nhận.

Sau khi thăm chùa, trong lúc đi dạo khuôn viên chùa, bất chợt bé Na (con gái cô Trang) hỏi mẹ:

“Chữ Đản có G không hả mẹ?”

Giọng bé Na nhỏ nhẹ, câu hỏi ngắn gọn nhưng thật sự làm điệu Tâm đi bên cạnh bối rối. Vào chùa cũng đã 5 năm, nhưng trình độ văn hóa còn thấp, vả lại hầu như cũng chưa bao giờ được nghe ai giải thích về chữ “Đản” có “G” hay không. Vì vậy, nếu như lúc đó cô Trang chỉ cần hỏi sang là điệu Tâm bí ngay!...

Thật ra, câu chuyện này luôn ám ảnh điệu Tâm, nhất là hàng năm cứ đến mùa Phật Đản! Năm nay, điệu Tâm cũng đã lớn, lại được quý Thầy cho phép đóng góp bài viết vào Nội san Tâm Thị nên điệu mạnh dạn viết về câu chuyện này, viết vì lý do:

- Thứ nhất là thấy câu chuyện có liên quan đến Đại lễ Phật đản, nhân đó mình có thể tìm hiểu về thuật ngữ này.

- Lý do thứ hai là điệu cảm thấy hầu như các vị Phật tử không có điều kiện về chùa, tham cứu sách vở nên ít để ý đến vấn đề này. Vì vậy điệu hy vọng với câu chuyện của mình còn là niềm vui nho nhỏ đối với quý Phật tử đó.

Theo từ điển Phật học Hán Việt, Nhà xuất bản Hà Nội, năm 2002, chữ Đản (Phật Đản) gọi đủ là Phật Đản Hội, Giáng Sanh Hội (Hội Giáng sanh), hoặc gọi là Hội tắm Phật (Quán Phật Hội). Như vậy, ngày Phật Đản tức là ngày giáng sinh của Đức Phật, tiếng Sankrit gọi là Vesakha (tên của tháng). Thái tử sinh nhằm vào ngày trăng tròn của tháng Vesakha.

Hiện nay tại thành phố Hồ Chí Minh cũng như khu vực miền Nam, phần lớn nghi thức tắm Phật vẫn được diễn ra đều đặn vào sáng ngày 15/4 ÂL tại các Tự viện, Tịnh xá…

Phần lớn người miền Nam đều tắm Phật bằng nước bông lài âm ấm. Vào những ngày cận lễ, bông lài trở nên quý hiếm và đắt đỏ hơn bao giờ hết.

Trong buổi tắm Phật, tượng “Đản sanh” được đặt trong một cái thau lớn mới mua về chưa qua sử dụng, vị Trú trì xối nhè nhẹ từng ca nước vào tượng như đang tắm cho một em bé sơ sinh thật sự với lòng cung kính tuyệt đối, miệng râm ran bài kệ:

“Ngã kim quán dục chư Như Lai

Tịnh trí trang nghiêm công đức tụ

Ngũ trượt chúng sanh linh ly cấu

Đồng chứng Như Lai tịnh pháp thân”.

(Tỳ ni nhật dụng)

Nghĩa là:

Con nay tưới tắm thân Như Lai

Cái thân phước trí đều trang nghiêm

Cầu nguyện chúng sanh hết dơ bẩn

Cùng được pháp thân của Như Lai”.