Ngày Tí được lên chùa cũng là vào dịp nghỉ hè, ba má Tí chỉ muốn gởi Tí lên chùa ba tháng để ở nhà Tí khỏi đi rong mà thôi. Trẻ con mà, cứ trông cho đến kỳ nghỉ hè; mùa nghỉ hè được trông đợi như Tết đến vậy. Nghỉ hè rồi sẽ không phải đến trường, không phải làm bài tập ở nhà, không phải lo sợ khi đứng trên bục trả bài cho cô giáo, không phải lén lút về nhà mỗi khi bị cô cho con ngỗng trong bài tập.

Nhưng kỳ nghỉ hè này khác lắm, khác với mười mùa hè của đời Tí. Lần này bố mẹ thấy Tí có chút tu hành (hehe, vì dù đi chơi với bạn bè nhưng Tí không bao giờ xách ná bắn thằn lằn, không đánh con mèo trong nhà, không đi bẫy chim với mấy anh trong xóm mà lại thường thích đi chùa vào mỗi Rằm, ăn chay vào ba ngày Tết cùng bố mẹ, lại vui vẻ nhận công việc thắp nhang ở các bàn thờ trong nhà) nên thử vận may, cho lên chùa ba tháng tập tu thử sao. Bố mẹ thì thừa biết, cậu Tí này cũng quậy lắm chứ không vừa. Ở nhà buổi trưa Tí ít khi ngủ lắm, cứ trốn chạy ra đường chơi với chúng bạn, học hành thì thôi cũng tạm tạm, không đứng nhất lớp nhưng cũng thường thường bậc trung.

Mùa nghỉ hè năm đó lại trùng với mùa Phật Đản nên chùa núi rất đông người lên xuống. Chùa Núi là cách Tí thường gọi. Chùa nằm trên núi nên gọi vậy cho nhanh, chứ tuổi của Tí ít khi để ý tên chùa lắm. Cứ nghe người lớn gọi là chùa Núi nên cứ thế mà gọi. Chùa Núi nằm không xa nên bố dắt Tí đi bộ chừng 10 phút là tới chùa. Mấy lần trước lên chùa sám hối, có biết sám hối là gì đâu! Thấy người lớn lạy, mình cũng lạy, họ quỳ mình cũng bắt chước quỳ. Quỳ mỏi chân thì ngồi. Thấy không ai nhắc nhở gì hết nên yên tâm ngồi luôn, xung quanh họ quỳ hết. Tí lười.

Có lần, buổi sáng chùa có lễ gì đó lớn lắm, Tí không nhớ nổi, bố dắt đi lên chơi. Chùa toàn cây xanh to lớn nên mát mẻ vô cùng, Tí ngồi tụng kinh mà ngủ lúc nào không hay. Nghe tiếng kinh câu kệ hay quá hay sao đó, vả lại, cái nền chánh điện bằng xi măng mát quá khiến Tí thiếp đi lúc nào không biết. Khi tụng kinh xong, bố gọi dậy, dắt xuống bếp thưởng cho tô cơm chay. Ăn ngon thiệt. Đúng là trẻ con chỉ biết ăn, chơi và ngủ. Vậy mà các Phật tử lớn khen Tí hiền, lên chùa ít phá, đặt đâu ngồi đó, ngủ cũng được đừng có chạy lung tung. Tí nghe rồi ỡm ờ cho qua. Mà cũng chẳng biết ý của người lớn là gì mà nói lại.

Sáng hôm đó, là ngày mồng 8 tháng tư, bố dắt Tí lên chùa.

Ôi chao, chùa gì mà đông người thế, mắt Tí tròn xoe. Các anh chị lớn thì phụ làm cái giàn gì đó để đặt ông Phật nhỏ lên (lớn lên Tí mới biết là cái Lễ Đài Đản Sinh, còn ông Phật nhỏ con hơn mình là tượng Phật Đản Sinh). Bố dắt vô chào các thầy trong chùa. Các thầy trong chùa thì Tí gặp nhiều lần, bố thường hay nói chuyện Phật pháp với quý thầy mỗi khi tụng kinh xong, nên Tí cũng được quen lây. Có ông thầy gì đó, mỗi lần gặp Tí là béo cái mặt của Tí à, làm đau quá chừng, nên mỗi lần gặp ổng là Tí trốn luôn. Mà ông bà ta đã nói, ghét của nào trời trao của đó, nên sau này Tí ở chùa cũng gặp ổng, và thế là định nghiệp đã an bài, cái mặt của Tí chuyển qua màu đỏ mỗi khi gặp thầy đó.

Sau khi chào các thầy xong, coi như thủ tục gởi Tí hoàn tất, không giống như trong phim chùa Thiếu Lâm nhỉ, phải làm lễ ra mắt, nắn chân nắn tay xem thử có học võ được không, đủ thứ chuyện. Còn ở đây, chỉ lên xá chào các thầy là Tí nghiễm nhiên được nhận vô sơn môn được liền. Chùa lúc đó cũng đã có vài chú tiểu, tuổi xấp xỉ với Tí nên dễ thân nhau lắm. Chừng vài phút ngập ngừng cho có lệ là sáp vô đi ra ngoài chơi liền. Trẻ con dễ kết bạn mà!

Chùa trong những ngày đó tất bật lắm. Người thì treo cờ, giăng đèn, làm cái giàn cao cao để ông Phật nhỏ lên trên. Bên hông phía trước chùa thì làm cái vườn hoa mà bố nói là vườn Lâm Tì Ni, nơi ông Phật nhỏ đó ra đời. Cái vườn cũng lạ, đơn giản lắm, Tí thấy mấy anh lấy cát đổ lên rồi trồng lúa lên đó. Còn mấy cái tượng người thì làm bằng gỗ. Lúc Tí lên chùa thì thấy ông họa sĩ đang vẽ mấy cái tượng người đó. Sau này học lịch sử đức Phật rồi Tí mới được biết là tượng Hoàng Hậu Ma Da, mẹ của Thái tử Tất Đạt Đa và tượng các người hầu cận. Bảy cái hoa sen Tí để ý thấy người ta lắp bảy cái bóng đèn trong đó. Và cái thứ bảy có gắn tượng Phật Đản sinh. Mỗi lần mở điện lên là bóng đèn chạy tự động từ cái hoa sen đầu tiên đến cái hoa sen cuối cùng, rồi trở lại từ đầu. Tí thấy hay hay nên cứ đứng xem mãi.

Ngày đầu tiên Tí lên chùa là mồng tám nên mọi thứ còn ngổn ngang, do Tí cũng lên chùa mỗi rằm nên các bác, các anh, chị trên đó biết Tí, thế là Tí được đặc cách làm… “thợ phụ”, chứ nếu không quen biết chắc gì mình được người ta để ý. Nghĩ thế nên cảm thấy việc đi chùa hằng mỗi tuần, mỗi Rằm giờ phát huy tác dụng, phấn khởi trong lòng. Mới có ngày đầu tiên mà được tham gia vào việc trang trí cho ngày Hội lớn của người con Phật rồi. Nghĩ mà hãnh diện.

Tí còn nhỏ nên chỉ làm việc nhỏ, việc đưa cái búa, nhặt cây đinh, rót miếng nước, chuyền cái cây là việc Tí làm. Tí ít hỏi lắm, không như đứa trẻ khác cứ luôn miệng hỏi cái này là gì, sao lại như thế, cái kia thế nào…Tí ít nói, ai sai gì Tí chạy cái đó. Nhưng Tí quan sát lắm, cố gắng ghi nhớ những gì đã làm qua. Nên mấy anh lớn, mấy bác khen Tí nhanh nhẹn. Cái gì cất chỗ nào Tí ghi vào trong đầu, lần sau ai hỏi, Tí chạy đi lấy liền. Chỉ vài ngày ở chùa thôi, Tí cảm giác ở chùa giống như ở nhà mình vậy, không khác gì lắm.

Nhiều khi đang phụ giúp công việc, mấy điệu cùng lứa rủ nhau đi vào rừng chơi, là Tí đi liền. Cái cảm giác khám phá thế giới mới nó tuyệt làm sao. Rừng ở đây là những khu vực cây cối xung quanh chùa. Ngày Tí lên chùa, chùa còn nhiều khu vực chưa khai phá hết. Toàn là cây rừng, lớn có nhỏ có. Đi trong đó giống đi trong rừng vậy nên bọn Tí gọi là đi rừng là thế. Ít có cây ăn quả lắm, họa hoằn lắm mới thấy cây mẳng cầu (chắc ai ăn rồi vứt hột nên nó mọc lên) mà cũng chẳng có trái. Có lần nó ra trái, bọn Tí để ý, đợi nó chín sẽ hái ăn, ai dè chưa kịp chín thì đã bị tụi trẻ dưới xóm lên chơi hái mất. Vậy đó, nhưng đi rừng rất là tuyệt, mà lại đi với đồng bọn nữa. Có lần, khi đã làm điệu, bọn Tí đi rừng không ngủ trưa bị quý thầy cho ăn vài roi. Thế mà vẫn chứng nào tật đó, thích thám hiểm giống ông Christopher Columbus, khám phá ra châu Mỹ đó chứ.

Ban ngày thì mấy chú làm lễ đài, tối thì mấy chị tập văn nghệ, múa hát mừng Phật Đản. Tí định bụng, sau khi hết ba tháng về nhà sẽ kể cho mấy đứa bạn trong xóm biết những tháng ngày hạnh phúc biết bao mà Tí đã trải qua. Ngày nào trong mùa Phật Đản đối với Tí cũng như ngày hội hết. Chưa một lần trong đời Tí có được khoảng thời gian hòa mình vào lễ hội như thế này. Cách mấy chị hát múa thật đẹp, áo quần lộng lẫy, có cả trống đàn tập nữa. Đó là ở ngoài sân, còn trong chánh điện quý thầy và quý Phật tử tụng kinh chật cả chùa. Lên chùa nhân mùa Phật Đản nên quý thầy cho Tí học thuộc lòng bài Kinh Khánh Đản. Bài kinh này dễ học lắm, một dòng chỉ có vài chữ, lại có vần có điệu như thơ nên Tí học trong hai ngày là thuộc hết. Quý thầy nói, điệu nào học sớm sẽ được cho đứng gần quý thầy tụng thật to cho mọi người tụng theo. Nghe mà thích hết sức. Trước đây, có mơ cũng làm gì được đứng gần quý thầy, đứng gần để thấy cái chuông nó to thế nào, cái mõ nó đánh ra tiếng thế nào. Rồi đâu thấy quý thầy làm gì mỗi khi làm lễ đâu. Giờ được nghe phần thưởng như thế nên chăm học hẳn lên. Cả nhóm ai cũng tranh nhau học thuộc.

Rồi ngày trọng đại cũng đã đến, tối 14 tháng tư, chùa được mở đèn sáng choang. Cái lễ đài thật là cao và đẹp, Tí nghĩ có phần nhỏ của Tí trong đó đó, nên cảm thấy mình là một phần của lễ hội này, không còn là khách chỉ tới ngắm nữa. Vườn Lâm Tì Ni, mạ non đã mọc lên trông giống như cỏ vậy rất đẹp mắt, đèn đủ màu nhấp nháy liên tục. Trước buổi lễ, là đoàn dâng hoa, mấy chị đã khổ công tập luyện mấy đêm để dâng cúng lên đức Phật Đản Sinh. Các chị múa thật nhịp nhàng và uyển chuyển theo nhịp của âm nhạc. Bài hát “Con lên chùa dâng hoa” hay đến nỗi giờ Tí vẫn còn nhớ như in cái âm điệu của nó. Tí được đứng phía trên gần chỗ quý thầy nên thấy rõ lắm. Sau phần múa là tụng kinh Khánh Đản, Tí chờ đợi nhất phần này vì tự tin mình đã thuộc lòng lòng, đọc to thiệt to như để ông Phật nhỏ nghe vậy.

Tí đã trải qua một mùa Phật Đản tuyệt vời thế đó, cái mùa Phật Đản đầu tiên đã ghi đậm vào trong trí nhớ nhỏ nhoi của Tí, in sâu, in sâu đến nỗi, hai mươi bốn năm trôi qua mà Tí vẫn không thể nào quên được.