Ngày 10 tháng 11 vừa qua, tôi có nhân duyên tháp tùng cùng Hòa thượng Thích Như Điển và đại chúng đi chiêm bái hang động nơi Ngài Ca Diếp, Tổ sư thứ nhất của Phật giáo nhập đại định.

Theo lịch sử ghi lại trong kinh điển, Ngài Ca Diếp đã chọn ngọn núi này nhập đại định để chờ đức Phật Di Lặc ra đời trao truyền y bát của đức Phật Thích Ca. Núi Kê Túc có nghĩa là núi Chân Gà, hình dáng ngọn núi giống ba móng chân của con gà chụp lên nên dân gian gọi là núi Kê Túc (núi Chân Gà), thuộc tiểu bang Bihar, tây bắc Ấn Độ.

Đường đi từ Tháp Bồ Đề Đạo Tràng đến núi Kê Túc không xa, khoảng chừng 40 km. Tuy nhiên, vì đường xá quá tệ, nhiều ổ voi, ổ gà nên phải mất gần hai tiếng đồng hồ cho chuyến hành trình này. Trên đường tới, đi qua nhiều làng mạc, đặc biệt đi qua cây cầu bắc qua sông Ni Liên Thiền, nơi đức Thế Tôn quăng bát sữa xuống dòng nước đang chảy, để phát nguyện rằng: nếu như bát sữa trôi ngược dòng sông thì ta sẽ chứng quả Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Qua hơn 2500 năm, dòng sông ấy nay vẫn còn. Vào mùa hè, nước sông cạn trơ đáy, chỉ còn một rãnh nhỏ có nước ở giữa bãi cát rộng. Người dân bắt đầu trồng trọt rau màu trên đó. Mùa mưa đến thì nước tràn bờ, dòng nước chảy rất mạnh. Chính phủ đã cho xây cây cầu bê tông bắt qua hai bờ sông để giao thông thuận lợi. Trên đường đi, tôi để ý có nhiều làng mạc rất nghèo, nhà cửa được xây bằng đất sét, lụp xụp; trước nhà thì nuôi trâu bò; có những rãnh nước thải đổ trực tiếp trước nhà trong rất mất vệ sinh. Phải biết rằng, Bihar là một trong những tiểu bang nghèo nhất ở Ấn Độ. Dân cư ở khu vực Gaya – gần Tháp Bồ Đề Đạo Tràng – sống chủ yếu bằng nghề nông, chăn nuôi gia súc. Một nghề khác thường thấy ở khu vực này là nghề ‘cái bang’, tập trung chủ yếu ở những nơi có Thánh tích Phật giáo. Vào mùa hành hương, khoảng thời gian tháng 10 đến tháng 04 năm sau, họ lại tụ tập, từ xưa đến nay vẫn như thế, và có khuynh hướng tăng lên. Nhiều khi họ có công ăn việc làm, nhưng vẫn thích cái nghề ‘sè tay năm ngón’ vừa nhàn rỗi, không mệt sức, chỉ có điều hơi mỏi miệng tí. Có nhiều em nhỏ, sáng đi học, chiều tham gia vào hội để kiếm thêm thu nhập cho gia đình, thế đấy! Ba năm trước, tôi đến Bồ Đề Đạo Tràng, thành viên cái bang chưa biết tiếng Việt, giờ thì đã rành: A Di Đà Phật chào thầy, chào cô, cho con xin ít tiền nuôi gia đình… nghe mà cũng động lòng.

Khi xe chúng tôi vừa tới thì dân làng ở đây ra chào “Hello” rất đông. Tôi tự nghĩ, họ chắc cũng là Phật tử hay tính họ hiếu khách khi thấy người nước ngoài tới thăm. Thế nhưng, thật ra họ biết chúng tôi lên núi Kê Túc, nên đến để giúp chúng tôi, đổi lại họ có thêm ít tiền để sống, gọi đơn giản là ‘làm ăn’. Lớn có, nhỏ có, đi theo chúng tôi để tìm kiếm cơ hội được làm việc. Trong đoàn có vài chị lớn tuổi, nghĩ không kham nổi chuyện vừa đèo túi xách, vừa đèo cái thân lên núi, nên nhờ ngay một em nhỏ, và trả giá cho chuyến làm ăn này 100 rupees (khoảng 40.000 VNĐ). Cậu bé này chấp nhận ngay. Với người dân quê nghèo vùng này, 100 rupees là lớn lắm. Rồi đoàn cũng phải nhờ một số thanh niên giúp trong việc đèo thức ăn, nước uống, giúp cho những người già lên núi. Xong đâu đó, cả đoàn cùng nhau vượt chướng ngại vật lên chiêm bái đức Tổ Ca Diếp.

Từ dưới nhìn lên, núi Kê Túc không cao lắm, nhưng khi đã đi đến nửa chặng đường rồi thì quả mới biết: lên non mới biết non cao. Đường lên đỉnh núi chỗ có bậc tam cấp, có chỗ không. Được biết, chính Phật giáo Tây Tạng đã làm con đường này để Phật tử dễ dàng lên núi chiêm bái. Trên đỉnh núi, có một cái tháp đang xây, mang dáng dấp kiểu Tây Tạng, nên dễ dàng đoán điều đó. Trên đường chinh phục độ cao này, đoàn phải nghỉ nhiều chặng, uống hết bao nhiêu là chai nước. Rồi mỗi khi dừng lại nghỉ ngơi, lại được nghe Hòa Thượng Như Điển ngâm thơ, kể chuyện. Lúc đó mới biết Hòa Thượng có trí nhớ tuyệt vời, biết viết và nói rành năm ngôn ngữ: Tiếng Anh, Đức, Pháp, Nhật và Trung. Hòa thượng nói rằng, ngài có thể nhớ bao nhiêu câu trong một bài thơ, những bài thơ ngài học thuộc lòng từ thời đi học, giờ vẫn còn nhớ như in. Trong trí nhớ của ngài, còn có cả ngàn số điện thoại đang được lưu. Hòa Thượng tuy tuổi đã cao, nhưng nhờ hằng ngày lạy Phật nên ngài leo núi giỏi hơn chúng đệ tử còn trai tráng này. Hòa thượng còn kể nhiều chuyện nghe rất hấp dẫn và ngài đố đại chúng rằng: Tại sao đức Ca Diếp lại chọn hòn núi cao và hiểm trở này để nhập Đại định? Ai cũng trả lời; nào là: vì núi cao thì yên tịnh, thích hợp cho việc tu hành, nhập định; nào là: để không cho ai lên quấy rầy giống như ở dưới xóm làng v.v... Ngài cười vui trả lời rằng: để thử lòng người hậu thế, xem ai có lòng lên thăm! Cả đại chúng đều cười vui vẻ, khiến sự mệt mỏi tan biến.

Cuối cùng rồi đỉnh núi cũng không phụ lòng người. Tới nơi rồi! Ai cũng tỏ vẻ hớn hở vì mình có nhân duyên lớn được chiêm bái nơi này. Trên đỉnh núi có một ngọn núi đá to ngáng đường, để lên được đỉnh thì phải trèo lên. Thế nhưng, theo lịch sử ghi lại, Ngài Ca Diếp đã dùng thần lực chẻ đôi ngọn núi đá ấy, rồi đi vào bên trong. Hiện nay, chứng tích ấy vẫn còn. Vách đá hai bên của đường chẻ bằng phẳng. Đường vào bên trong nhỏ hẹp dần, nếu ai mập quá thì không thể lách người qua được. Đi đến cuối đường thì rẽ trái, có một cái lỗ nhỏ chui qua để lên phía trên, hơi khó đi nhưng rất ấn tượng. Đây không phải là sự sáng tạo của thiên nhiên, mà của một vị Thánh nhân, là bậc thầy của người con Phật nên ta có cảm giác vừa thú vị, vừa hãnh diện về điều này.

Khi lên trên đỉnh rồi, chúng ta có thể quan sát thấy đồng bằng bốn bên, và vì thế, núi Kê Túc không phải là một dãy núi mà chỉ là một ngọn núi nằm trơ trọi ở một vùng đất bằng phẳng. Tầm nhìn xa và rất đẹp. Trên đỉnh núi có một cái tháp đang được xây, theo kiến trúc của Phật giáo Tây Tạng, dưới tháp đó là một cái hang, được cho là nơi đức Ca Diếp ngồi nhập định. Chỗ đó giờ được xây thành một điện thờ nhỏ, trong có tôn tượng đức Ca Diếp, làm nơi hành lễ của các đoàn đến chiêm bái.

Cả đoàn dưới sự chủ trì của Hòa thượng, tụng một thời kinh ngắn, rồi cùng ngồi xuống nghe giảng về công hạnh của đức Ca Diếp. Sau đó, dùng bữa trưa rồi xuống núi. Ai cũng muốn ở lại thật lâu để ở bên cạnh đức Ca Diếp. Trên này, từng có người ngồi thiền suốt đêm với những cơn gió thổi hun hút.

Đường xuống núi ai nấy đều tỏ vẻ hạnh phúc, có nhiều thời gian để chụp hình kỷ niệm. Ai cũng nghĩ, xuống núi sẽ dễ và ít mệt hơn lên, nhưng cũng có người, khi lên thì dễ, chứ xuống thì đôi chân trở nên yếu đuối, vì phải chịu lực của cả thân thể đè xuống, nên đôi chân bị run, và có cảm giác rất khó tả, chỉ mong được xuống càng nhanh càng tốt. Lúc xuống núi chỉ khoảng 2 giờ chiều, nhưng về tới nhà thì hơn 4 giờ chiều.

Trong hành trình chiêm bái của các đoàn, ít có đoàn nào viếng thăm núi Kê Túc, vì tuyến đường này ngược với các điểm khác. Nếu đi núi Kê Túc thì phải mất một ngày, trong khi các tuyến khác, thì một ngày đi vài địa điểm. Thời gian có hạn nên các đoàn cũng phải lựa chọn địa điểm để viếng thăm.

Một ngày trôi qua, tôi đã có được một việc làm lợi ích, như lời của Hòa thượng Như Điển dạy: Hãy làm một việc lợi ích dù nhỏ trong một ngày, đừng để thời gian trôi qua vô ích. Chuyến chiêm bái để lại nhiều ấn tượng sâu sắc cho mọi người trong đoàn, một trải nghiệm mới, một niềm tin về đạo mạnh mẽ, Bồ đề tâm càng thêm kiên cố. Đi về rồi, ai cũng muốn tu để được gặp lại Ngài Ca Diếp trong tương lai.