Năm 2010 là năm có nhiều sự kiện lịch sử nổi bật, nhưng nổi bật và ý nghĩa hơn cả vẫn là đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long Hà Nội. Để có được 1.000 năm Thăng Long Hà Nội là phải nói tới công đức của vua Lý Công Uẩn, là đệ tử xuất gia của Thiền sư Vạn Hạnh. Ngài đã un đúc đào tạo nên một con người như Lý Công Uẩn về tài đức để trị vì đất nước, làm rạng danh một dân tộc; đây cũng chính là thời kỳ vàng son của Phật giáo Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ khai mạc đại lễ Phật Đản Vesak Liên Hiệp Quốc - 2008 tại Hà Nội, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã nói: “Đại lễ Phật Đản được tổ chức với sự cổ súy của Liên Hiệp Quốc, nhằm tôn vinh những giá trị tư tưởng sâu sắc của đức Phật Thích Ca Mâu Ni về “Hòa bình, Hòa hợp, Hòa giải, Vị tha, Nhân ái” vốn đã có từ 2.500 năm trước và vẫn còn nguyên giá trị trong thế giới ngày nay. Việt Nam là đất nước đa tôn giáo, mà đạo Phật là tôn giáo có mặt rất sớm gần 2.000 năm trước. Ngay từ buổi đầu tiên với tư tưởng từ bi hỷ xả của Phật giáo, đã được nhân dân Việt Nam đón nhận, luôn đồng hành cùng dân tộc với phương châm nhập thế gắn bó giữa đạo và đời. Phấn đấu vì hạnh phúc và an vui cho con người…”

Gần đây, trong buổi báo cáo chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước về Tôn giáo trong buổi Hội Thảo Toàn Quốc được tổ chức tại Kiên Giang; Ông Bùi Hữu Dược, Vụ Trưởng Vụ Tôn Giáo - Ban Tôn Giáo Chính Phủ - đã khẳng định rõ ràng: “Nói tới Phật giáo, người ta nghĩ ngay tới một tôn giáo mà tư tưởng hòa bình, hợp tác, hữu nghị và phát triển của đức Phật cách đây hơn 2.500 năm còn phù hợp và trùng khớp với tư tưởng của nhân loại tiến bộ. Chính vì thế mà ngày 29 tháng 12 năm 1999, Hội Đồng Liên Hiệp Quốc thứ 54 đã nghị quyết chọn Phật giáo làm tôn giáo điển hình của các tôn giáo trên thế giới. Sự lựa chọn đó không phải ngẫu nhiên cũng không phải là sự kiên ngưỡng. Bởi vì Hội Đồng Liên Hiệp Quốc là một tổ chức của gần 200 quốc gia trên thế giới, với sự lựa chọn hết sức khoa học và đúng đắn…”

Với niềm vinh hạnh lớn lao, bề dày lịch sử của Phật giáo đã đem đến cho nhân loại trên khắp thế giới một niềm tin về một nguồn giáo lý đầy đủ Đức - Trí - Lực luôn luôn phù hợp với sự phát triển của nhân loại. Đó là một bằng chứng xác thực nhất mà không ai có thể chối cãi được. Song song vào đó, Phật giáo Việt Nam cũng luôn gắn bó và phát triển cùng dân tộc, luôn đồng hành cùng dân tộc, qua biết bao thời đại để khẳng định vai trò quan trọng hưng thịnh của đất nước.

Có thể nói, Đức Phật không những để lại cho nhân loại một kho tàng giáo lý quý giá cho những người học và tu theo Phật, mà còn góp phần lớn lao cho sự nghiệp “Hộ Quốc An Dân” cho đất nước. Chính vì thế mà lần Hội Thảo Toàn Quốc lần thứ II này tổ chức tại Kiên Giang đã hội tụ được trên 1.000 vị Giảng sư tiêu biểu của cả nước, để cùng ngồi lại bàn thảo về sự Hoằng Pháp trong thời đại mới, qua nhiều vấn đề trong cuộc sống.

Ngoài những bài tham luận được đọc và phát biểu tại hội trường chính, hội thảo lần nầy được chia ra làm sáu nhóm, phát biểu tập trung chuyên sâu các đề tài chính như: Hoằng pháp với truyền thống “Hộ quốc an dân”, đồng bào dân tộc, thời hội nhập, thanh thiếu niên, công tác từ thiện xã hội, môi trường & thay đổi khí hậu toàn cầu, và đặc biệt là với Phật giáo hải ngoại. Đối với chúng tôi, dù thế nào đi nữa cũng chỉ dự được một hội thảo mà thôi, vì các buổi hội thảo cùng diễn ra trong cùng một thời gian và nhiều địa điểm khác nhau, nên chúng tôi chọn hội thảo “Hoằng pháp với thanh thiếu niên”.

Xã hội ngày nay, trong thời đại thông tin nầy, có nhiều luồng văn hóa của các nước đang hội nhập vào Việt Nam; trong đó có một bộ phận thanh thiếu niên của chúng ta, thiếu tinh thần chọn lọc, sống theo chủ nghĩa cá nhân, vật chất, chính những điều đó đã khiến các em sa đà, mất khuynh hướng về đạo đức mà báo chí cũng đã phản ánh và đăng tải rất nhiều: như về bạo lực giữa học sinh với học sinh, học sinh tạt axít thầy… Điển hình là trung tuần tháng 8 năm 2009, báo Thanh Niên và Tuổi Trẻ có đăng một thầy hiệu trưởng trường trung học lại tổ chức đường dây mua bán dâm nữ sinh… Qua đó, chúng ta thấy một học sinh gương mẫu, một sinh viên đại học rồi một nhà giáo mô phạm thế mà lại có những hành động khiến cho mọi người hết sức bức xúc và ngỡ ngàng. Phải chăng đây là hiện tượng xuống cấp đạo đức của xã hội.

Trong buổi hội thảo Hoằng Pháp với Thanh Thiếu Niên lần nầy, chúng tôi cũng thấy được những thao thức, trăn trở của chư Tôn đức Tăng Ni bằng những bài phát biểu tham luận sôi nổi đầy nhiệt huyết: “Thanh thiếu niên hôm nay là thế giới ngày mai”.

Những vấn nạn:

- Thanh thiếu niên xuống cấp về đạo đức và phạm pháp ngày càng nhiều cũng vì không ít do ảnh hưởng văn hóa ngoại nhập mà cụ thể là games & internet.

- Thiếu vắng thanh thiếu niên trong các đạo tràng tu tập.

Những định hướng:

- Sử dụng nhiều phương tiện thiện xảo và khéo léo để khai mở cho lớp trẻ về với đạo Phật. Thể hiện tinh thần của Phật giáo qua Tứ nhiếp pháp.

- Nắm bắt được nhu cầu của thanh thiếu niên, phải trao những gì các em cần mà đừng trao những gì các em không cần.

- Vốn quý báu sẵn có lớn nhất đó là Gia Đình Phật Tử, như vậy chúng ta nên triễn khai GĐPT như thế nào để có lợi ích cho Giáo hội.

- Mở lớp học tình thương về các bộ môn Văn - Thể - Mỹ như cắm hoa, thể dục thể thao, võ thuật… qua đó truyền đạt tinh thần Phật pháp.

- Tổ chức những buổi tu tập, hội họa về Phật giáo, Games show Phật pháp, chương trình từ thiện, mà đặc biệt dành cho thanh thiếu niên.

- Tổ chức ăn chay, trà đạo và đọc sách cho thanh thiếu niên.

- Tổ chức chương trình vì môi sinh, trồng cây…

- Có những định hướng đến các tầng lớp học sinh, sinh viên, công nhân viên trong các khu công nghiệp, thanh thiếu niên nông thôn…

Những Đề xuất:

- Tập trung liên kết giữa nhà hoằng pháp và các nghành liên quan để thống nhất đưa ra hành động cụ thể.

- Tập trung tịnh tài để xây dựng những cơ sở giáo dục cho thanh thiếu niên.

- Đào tạo nhân sự cho hàng xuất gia cũng như tại gia có được chuyên môn để phục vụ công việc giảng dạy cho giới trẻ.

- Soạn nghi thức tụng niệm, hôn nhân, bài giảng mẫu …

- Quý thầy trực tiếp hướng dẫn và giảng dạy thanh thiếu niên Gia Đình Phật Tử.

Ý kiến đại diện cho thanh thiếu niên:

- Về tổ chức các chương trình phải có mô hình phù hợp với lứa tuổi.

- Phát động tổ chức đồng bộ từ trên xuống dưới.

- Mở ra những buổi hội thảo về thanh thiếu niên, để lắng nghe ý kiến của các em.

- Phải có lớp hoằng pháp riêng cho thanh thiếu niên.

Qua buổi hội thảo, chúng tôi đã thu thập rất nhiều ý kiến đóng góp có giá trị, nhưng tất cả điều nghiêng về thanh thiếu niên thế tục mà ít ai nói đến thanh thiếu niên xuất tục. Duy nhất chỉ có lời phát biểu của Thượng tọa Thích Trí Viên Trưởng ban Hoằng pháp tỉnh Khánh Hòa là có đề cập tới giới xuất gia trẻ:

- Qua công tác hoằng pháp và giáo dục gần ba thập kỷ, hiện tại chúng tôi cũng đã già, cho nên mong muốn làm sao cho lớp trẻ tiếp nối tốt nhất trong công việc Hoằng pháp.

- Là người làm công tác giáo dục chúng tôi thường lo âu nhất đó là Tăng Ni trẻ. Chư Tôn đức nghĩ thế nào để cho lớp trẻ nầy thừa kế mà có đủ năng lực, trí lực và đạo lực thì sự việc Hoằng pháp đem Đạo vào đời mới có kết quả tốt.

- Quý Ôn quý Thầy thế hệ trước, đặc biệt là Ôn Trí Thủ, Ôn Trí Nghiêm, Ôn Thiện Siêu .v.v... chỉ hơn 10 vị mà làm chấn động cả thế giới, còn bây giờ Thạc sĩ, Tiến sĩ rất nhiều nhưng kết quả chưa là bao. Cho nên, chúng tôi thao thức hướng về giới trẻ và mong mỏi các bậc Tôn túc làm sao nuôi dạy và hướng dẫn cho lớp trẻ thật tốt!

- Yêu cầu vị trụ trì mỗi chùa trong cả nước nên đóng góp giúp cho Giáo hội 50.000 đồng mỗi tháng. Với số tiền nầy đủ sức tổ chức, nuôi dạy và giáo dục giới trẻ, không để tình trạng lang thang, chạy chỗ nầy, chạy chỗ khác, làm mất đi tình cảm đồng đạo và mất đi sự sinh hoạt chung của giới Tăng Ni trẻ nữa!

Về pháp nhân, pháp lý đều đã có cơ sở trong Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và cũng được Hiến pháp của Nhà nước bảo trợ. Tại sao chúng ta không mạnh dạn vào cuộc và cùng kết hợp chặt chẽ với chính quyền cùng hỗ trợ để chúng ta thực hiện tốt công việc hoằng pháp với thanh thiếu niên như đã nêu.

Trước những vấn đề đó, chúng ta là những người hoằng pháp phải tham gia truyền đạt tư tưởng Phật giáo để hóa giải vấn đề đó như thế nào? Đó là câu hỏi cấp bách nhất để cho thế hệ thanh thiếu niên (trong đó có con em Phật tử của chúng ta) có một hướng đi, lối thoát với những cám dỗ và cạm bẫy của cuộc đời. Làm thế nào để các em có được một lối sống lành mạnh, thân thiện, hiểu biết và đặc biệt là cảm nhận sự lợi ích thiết thực của giáo lý nhà Phật. Từ đó góp phần làm ổn định, xây dựng đất nước ngày một văn minh và tiến bộ.

Trên đây là những đóng góp ý kiến riêng cũng như ý kiến chung của những ai có tâm huyết về ngành hoằng pháp nói chung và với thanh thiếu niên nói riêng; mong mỏi lên chư vị chức trách cùng liễu tri mà có được những chỉnh đốn và phương hướng tham gia cũng như hỗ trợ vấn đề nầy.