Đao Phật nhập thế - Engaged Buddism- đang có xu hướng phát triển mạnh trên thế giới. Các hoạt động xã hội này không vì mục đích lợi nhuận, và phi chính phủ. Hiện nay, đã có những vị tu sĩ Phật giáo dấn thân cho tư tưởng này, như: đức Đạt Lai Lạt Ma ở Tây Tạng, Hòa thượng Thích Nhất Hạnh, ở Việt Nam và Pháp Ni sư Cheng-Yen ở Đài Loan, Sulak Sivaraksa ở Thái Lan… đó là những vị đã và đang có những hoạt động tích cực để đưa đạo Phật Hòa nhập vào các công việc mà xã hội cần như bảo vệ môi trường, bảo vệ nhân quyền, làm từ thiện, giáo dục, tạo công ăn việc làm, xây bệnh viện v.v…

Ở đây, xin giới thiệu với bạn đọc vài vị và những hoạt động nổi bậc của họ.

- Đức Đạt Lai Lạt Ma⁽¹⁾

 Tên đầy đủ của Ngài là: The fourteen Dalai Lama Tenzin Gyatso, người đạt giải Noble Hòa bình năm 1989, là một hiện thân sống động cho tinh thần bảo vệ môi trường trên toàn thế giới. Người Tây Tạng xem ngài là hiện thân Bồ-tát Avalokitesvara⁽²⁾ (Bồ-tát Quán Thế Âm) bảo trợ cho vùng đất Tây Tạng. Ngài nói: Ngài đã được học về tầm quan trọng đối với thái độ tôn trọng môi trường, sự thực tập về lòng từ bi đem lại sự an lành không những cho loài người mà còn các loài hữu tình và vô tình khác. Ngài cũng nói: Thái độ tôn trọng môi trường đã có trong truyền thống của đạo Phật; những sự kiện quan trọng xảy ra trong cuộc sống của đức Phật đều xảy ra dưới những tán lá: đức Phật đản sinh dưới cây Vô Ưu, thành đạo dưới cội Bồ-đề, và nhập niết bàn trong rừng Sala. Và điều đặc biệt nữa là: sau khi chứng ngộ, trong tuần lễ thứ hai, đức Thế Tôn đã di chuyển chổ ngồi đối diện với cội Bồ-đề và nhìn vào cội cây này trong một tuần lễ, mắt không hề tạm rời để tỏ lòng tri ơn cây Bồ-đề đã che mưa, che nắng cho Ngài.

Trong một cuộc phỏng vấn, Ngài nói: chúng ta không sai khi khai thác thiên nhiên cho mục đích sinh tồn mà sai ở chỗ khai thác nhiều đến mức không cần thiết và đã sai lầm khi nhận thức rằng nguồn tài nguyên thiên nhiên là vô tận. Môi trường bị hư hoại là điều xảy ra từ từ và khó thấy trong ngày một ngày hai. Và khi rừng bị tàn phá, nhiều loài sinh vật không có chỗ dung thân. Khi môi trường thay đôi, khí hậu sẽ thay đổi, dẫn đến kinh tế và nhiều vấn đề khác thay đổi, sức khoẻ của chúng ta bị ảnh hưởng.

Những thập niên gần đây, chúng ta đã nhận thức sai lầm khi khuyến khích sự ham muốn tiêu dùng của con người. Đó là sự tai hại cho cả môi trường và sự thịnh vượng của xã hội. Khai thác quá mức nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ dẫn tới tàn phá và ô nhiễm môi trường. Vì sự bùng nổ dân số quá nhanh khiến một số lượng lớn rừng bị tàn phá để làm nhiên liệu, lấy đất làm nông nghiệp. Chính vì thế đã làm khí hậu thay đổi, làm đảo lộn cuộc sống không chỉ của loài người mà cả các loài hữu tình khác. Vì lợi ích cá nhân, chúng ta đã chạy theo sự ham muốn về vật chất mà quên nuôi dưỡng bản chất từ-bi-hỷ-xả trong mỗi con người.

Ngài cũng từng nhấn mạnh: chúng ta không nên tùy tiện vứt bỏ vỏ trái cây, giấy vụn, vật dụng bằng plastic, quần áo cũ, thức ăn thừa… mọi thứ vào thùng rác, không nên đi tiểu tiện ở mọi nơi, vì những hành động như thế làm xấu đi hành tinh xinh đẹp này, và chúng ta đang mạo hiểm với sức khoẻ của chính mình.

Đức Dalai Latma đã phát triển học thuyết Hòa bình của mình từ lòng từ bi đối với mọi loài hữu tình và vô tình và đưa ra khái niệm “trách nhiệm toàn cầu”⁽³⁾: Sống có trách nhiệm không chỉ cho loài người mà cả thiên nhiên. Ngài đã gởi một thông điệp tới Hội nghị quốc tế lần thứ hai về dược phẩm của người Tây Tạng được tổ chức tại Washington năm 2003: “…sức khoẻ của chúng ta phụ thuộc vào sức khoẻ của hành tinh này…”

- Ni sư Cheng - Yen

 Là một nữ tu sĩ Phật giáo Đài Loan, người thành lập Hội Ái Hữu Phật Giáo Tzu Chi (gọi tắt là Tzu Chi)⁽⁴⁾ vào năm 1966. Là một tổ chức thiện nguyện Phật giáo, phi chính phủ, phi lợi nhuận. Hơn bốn thập kỷ qua, hội Tzu Chi đã tập trung vào bốn hoạt động từ thiện xã hội chính như: từ thiện, giáo dục, văn hóa và y tế, và gần đây đã thêm bốn hoạt động mới khác: hiến tủy, cứu trợ quốc tế, bảo vệ môi trường và đào tạo tình nguyện viên⁽⁵⁾. Hiện nay Tzu Chi điều hành hai bệnh viện với hơn 900 giường bệnh, một trường đại học, một trường trung học, một kênh truyền hình ở Đài Loan. Tổ chức này đang quản lý một quỹ từ thiện trị giá hơn 18.6 tỷ nhân dân tệ (tương đương 600 triệu đôla Mỹ)⁽⁶⁾.

1.        Về Từ Thiện: ban đầu chỉ vọn vẹn có 30 người nội trợ, mỗi người Ni Sư kêu gọi trích ra 50 cent nhân dân tệ/ một ngày (ít hơn 0.02 đôla Mỹ) bỏ vào ống tre trong bếp, một tháng tổng cộng hơn 15 nhân dân tệ. Một số tiền không lớn nhưng có giá trị về mặt tinh thần. Bà đã khuyến khích được tinh thần tương thân tương ái giúp đỡ nhau. Với sự nỗ lực của chính bản thân, Ni Sư đã cố gắng thuyết phục trong mỗi dự án của mình, và những bệnh viện, trường học, trung tâm nghiên cứu là kết quả làm việc không mệt mỏi của Bà. Với số tiền đóng góp của những người hảo tâm, Bà đã giúp người nghèo bằng cách dạy họ cách làm giàu. Bà nói: “người tặng phải biết ơn người nhận. Khi lòng biết ơn của bạn chân thành, người được cho không chỉ nhận một món quà mà còn nhận từ bạn một sự tôn trọng”.⁽⁷⁾

2.        Y tế: sau khi đi thăm một bệnh viện và thấy một phụ nữ nghèo không có khả năng để điều trị nằm trong vũng máu sảy thai, bà đã quyết tâm thành lập một bệnh viện và năm 1966, Hội Ái Hữu Phật Giáo Tzu Chi⁽⁸⁾ ra đời để trợ giúp y tế cho mọi tầng lớp trong xã hội. Trường đại học Tzu Chi còn đào tạo y bác sĩ những người thật sự xem bệnh nhân và bệnh viện như là gia đình mình. Họ làm việc với một tinh thần: bệnh viện Phật giáo là bệnh viện của tình thương, giống như một ngôi chùa, không những chữa lành vết thương nơi thân mà còn hàn gắn vết thương lòng.

3.        Hiến tủy: tháng 10 năm 1993, hội Tzu Chi thành lập hội Hiến tủy đầu tiên ở Đài Loan để giúp người bị bệnh về máu. Đến cuối năm 1994. đã có hơn 200.000 người tình nguyện hiến tủy và đã trở thành ngân hàng dữ liệu hiến tủy lớn nhất Trung Hoa. Đã có hơn 167 ca cấy ghép thành công, 77 bệnh nhân trong số đó đến từ nước ngoài.

4.        Công tác cứu trợ quốc tế: năm 1991, nhân sự kiện bão nhiệt đới tàn phá Bangladesh gây nên thảm họa nhân đạo lớn, đã đánh dấu sự thành lập hội cứu trợ quốc tế Tzu Chi, tham gia các hoạt động cứu trợ nhân đạo ở những quốc gia bị động đất, lũ lụt, hạn hán và dịch bệnh. Ngày nay Tzu Chi đã có chi nhánh và văn phòng liên lạc ở 28 nước trên thế giới. Vượt qua sự ngăn cách về chính trị, dân tộc, tôn giáo, địa lý những tình nguyện viên của Tzu Chi nỗ lực hết mình để giúp đỡ nạn nhân bất cứ nơi đâu trên thế giới. Ni sư Cheng Yen tin rằng: mục đích cuối cùng của hành động nhân đạo này là thôi thúc những nạn nhân bất hạnh này đóng góp cho những nạn nhân khác khi họ có đủ điều kiện, điều đó tạo nên cái gọi là: “a global village of Great Love”⁽⁹⁾

5.        Công tác Tình nguyện Viên: Bà luôn cổ vũ những người tình nguyện nên mạnh dạn giúp đỡ người khác hơn là thụ động chờ người khác yêu cầu giúp đỡ. Cộng đồng nơi mà chúng ta sinh sống là mảnh đất tốt nhất mà chúng ta có thể thúc đẩy hàng xóm láng giềng cùng nhau hành động vì mục đích nhân ái. Ai cũng có Phật tánh, sự giúp đỡ nhiệt tâm và chân thành của ta sẽ khiến cho “người ác trở nên thiện, người hiếu chiến trở nên hiền hòa, người ghen tị trở nên hoan hỷ, người tham đắm sẽ từ bỏ ái dục”. Bà đã nghĩ như thế. Hướng dẫn những tình nguyện viên của mình làm việc bằng tinh thần Từ-Bi- Hỷ-Xả.

Và hiện nay số lượng người tham gia ủng hộ bà đã hơn 4 triệu người và số tình nguyện viên tích cực đã hơn 200.000 người có mặt trên khắp thế giới.

Trên đây là hai trong số những vị tu sĩ Phật giáo trên thế giới đang có những hoạt động tích cực dấn thân vào cuộc đời, làm cho đạo Phật càng ngày càng thâm nhập sâu hơn vào cuộc đời với tinh thần:Phụng sự chúng sanh là cúng dường chư Phật

(9)http://taipei.tzuchi.org.tw/tzquart/book/book2/3.htm. tam dich: “Mot the gioi cua tinh thuong”